De uitvaart

Bij de voorbereiding van een uitvaart komen in elk geval de volgende zaken aan de orde:

De laatste zorg

Vroeger sprak men over "afleggen". Wij noemen het liever "de laatste zorg verlenen". Dit omvat het sluiten van de ogen en de mond, het reinigen van het lichaam, het kleden, het verzorgen van het kapsel, indien gewenst het aanbrengen van cosmetica, het aandoen of juist afdoen van sieraden, en verder alles wat nodig is om de overledene gereed te maken voor de opbaring. Doel is de overledene er zo te laten uitzien als de nabestaanden hem/haar bij leven kenden. Vanzelfsprekend is voor Alies en Peter dat de nabestaanden bij de laatste zorg aanwezig mogen zijn en eventueel ook helpen.

De opbaring

Opbaring draagplank Veel mensen overlijden in een zorginstelling. Niet altijd is er daar een rouwkamer aan verbonden die tot aan de uitvaart gebruikt kan worden. Dan moet de overledene worden overgebracht naar een andere locatie. Steeds vaker kiezen mensen voor thuisopbaring. De keuze valt dan vaak op opbaring in een slaap- of studeerkamer, of de huiskamer. De opbaring met behulp van koelapparatuur kan heel goed op bed of in een uitvaartkist gebeuren. Een kist is overigens niet verplicht bij een uitvaart. Er moet dan wel een draagplank worden gebruikt.

Nabestaanden die voor thuisopbaring kiezen waarderen het zeer dat hun dierbare nog dagenlang in de eigen vertrouwde omgeving is. Als men niet voor thuisopbaring kiest wordt de overledene naar een uitvaartcentrum of een andere geschikte locatie overgebracht. In elke regio zijn er vaak meerdere mogelijkheden, elk met hun eigen karakter en sfeer. Wij adviseren u graag.

Bekend maken van het overlijden

Wade bekend maken overlijden Bijna altijd versturen nabestaanden een overlijdensbericht in de vorm van een rouwbrief. Alies en Peter Henssen stimuleren nabestaanden om een rouwbrief te kiezen die goed aansluit bij de eigen ideeën en wensen. Er zijn bij gespecialiseerde uitgeverijen heel veel modellen van rouwbrieven te koop. Wij halen het gewenste model desgewenst bij de uitgeverij voor u op. Peter Henssen Uitvaartzorg heeft altijd een vaste collectie rouwbrieven in voorraad.

Soms plaatsen nabestaanden een overlijdensadvertentie in een regionale of landelijke krant. Dit is vooral zinvol wanneer men denkt niet alle belangstellenden met de rouwbrief te bereiken. Er is een duidelijke ontwikkeling waarneembaar op het gebied van inhoud en vormgeving van overlijdensadvertenties. Standaardformuleringen maken plaats voor een meer persoonlijke manier van zich uitdrukken. Ook de indeling, de lettertypes en de kaderranden variëren tegenwoordig meer dan ooit. Alies en Peter Henssen lichten u hierover graag voor.

Wettelijke formaliteiten

Kribbe mandje kinderen Wettelijke formaliteiten Van elk overlijden moet aangifte worden gedaan bij de Burgerlijke Stand in de gemeente van overlijden. Men krijgt dan een uittreksel uit de overlijdensakte plus een verlof tot begraven of cremeren. Deze formaliteit wordt bijna altijd door de uitvaartverzorger verricht. Maar als een nabestaande dit zelf wil doen mag dat vanzelfsprekend.

Begraven of cremeren

In Nederland wordt ongeveer even vaak begraven als gecremeerd, al zijn er plaatselijk grote verschillen. Veel mensen hebben een persoonlijke voorkeur voor de ene of de andere mogelijkheid. Als iemand daarover bij leven geen keuze heeft gemaakt mogen de nabestaanden, i.c. de opdrachtgever van de uitvaart deze keuze maken. Elke regio heeft doorgaans meerdere mogelijkheden voor begraven, want elke gemeente is verplicht een algemene begraafplaats te hebben. Daarnaast hebben kerkgenootschappen soms eigen begraafplaatsen.

Begraafplaats eigen graf Bij de keuze voor begraven is een vervolgbeslissing of dat in een algemeen graf of in een zgn. eigen graf gebeurt. Dit laatste is aanzienlijk duurder dan het eerste. In een algemeen graf worden doorgaans drie voor elkaar vreemde personen in één kolom begraven. De grafrust is minimaal 10 jaar. De begraafplaats blijft baas over het graf. Voor de grafbedekking heeft men dan een derde van de grafoppervlakte ter beschikking.

Bij een "eigen graf" wordt een van de nabestaanden rechthebbende op het graf voor een bepaalde periode van bijvoorbeeld 25 jaar of langer. De rechthebbende bepaalt wie er in het graf worden begraven. Het verwerven van een grafrecht is vrij duur, maar er zijn vrij grote verschillen tussen begraafplaatsen. Naast de kosten van het grafrecht moet men ook jaarlijks een onderhoudsbijdrage aan de begraafplaats voldoen. Vaak kan deze verplichting in eens worden afgekocht. Tenslotte moeten bij begraving in een eigen graf ook de kosten van het openen en sluiten van het graf worden voldaan. Dit geldt niet bij een algemeen graf.

Crematie

Crematorium Amersfoort Nederland heeft nu meer dan 55 crematoria. In de regio Amersfoort is er een ruime keuzemogelijkheid: Amersfoort heeft op de begraafplaats “Rusthof” sinds begin 2003 een eigen crematorium met een ruime aula. Daarnaast zijn er crematoria in Bilthoven, Nieuwegein en Utrecht. Binnenkort komt er ook een in Ede.
Crematie-as werd vroeger veelal collectief verstrooid op zee buiten aanwezigheid van de nabestaanden. Tegenwoordig kan men uit diverse asbestemmingen kiezen, waaronder verstrooiing, bijzetting of (gedeeltelijke) verwerking in fraaie nagedachtenis-objecten zoals bijv. sieraden, glasobjecten of sierurnen. Ook mag een asbus in een gewoon graf worden bijgezet. Nabestaanden kunnen desgewenst bij de asverstrooiing of bijzetting aanwezig zijn of het zelf doen. Wij lichten u graag voor op dit gebied.

Rouwvervoer

Rouwvervoer koets Uit het tijdperk van het paard als trekdier zijn een aantal historische rouwkoetsen overgebleven die met zorg zijn gerestaureerd en nu voor liefhebbers weer dienst kunnen doen. Zwarte rouwauto’s en volgwagens zijn in ruime mate beschikbaar, maar ook wit en grijs rouwvervoer is mogelijk. Voor motorfietsers is er de rouwmotor met zijspan. Sinds kort zijn er ook twee uitvaartbussen, een goed alternatief voor een lange stoet rouwauto’s. Het gebeurt ook wel dat de nabestaanden met de belangstellenden de rouwauto te voet volgen. Soms kiezen mensen een vervoersvorm die duidelijk verwijst naar hun leven. Zo liet een boer zich naar zijn laatste rustplaats brengen met zijn paard en hooiwagen. Een ander liet zich met zijn vakantiebusje naar het crematorium rijden.

Invulling plechtigheid

Bij een kerkelijke uitvaart kan men in overleg met de geestelijke vaak elementen naar eigen keuze aan de dienst toevoegen, in de vorm van een toespraak, muziek of ritueel. Zo kan een geheel ontstaan dat recht doet aan de wensen van de overledene en diens nabestaanden. Anders is het bij uitvaarten zonder pastoor of dominee. Met name bij crematieplechtigheden gaan de gedachten al gauw uit naar één of enkele muziekstukken. Zo’n invulling is echter geen verplichting. Men is in beginsel vrij om het in de aula van crematorium of begraafplaats gereserveerde tijdvak geheel naar eigen ideeën inhoud te geven. Wellicht heeft de overledene zelf nog wensen geuit voor de invulling van het afscheid. De creativiteit van de nabestaanden om eigen ideeën uit te werken en te realiseren is een belangrijke factor om tot een echt passend afscheid te komen.

Uitvaartbus Wanneer nabestaanden het niet aandurven om een toespraak te houden, maar het wel van belang vinden dat er een goede toespraak is, kunnen zij een beroep doen op geschoolde vrijwilligers van het Humanistisch Verbond. Ook zijn er mogelijkheden om sprekers te vinden in kringen van voormalige geestelijken, die niet meer kerkgebonden zijn. Peter Henssen is zelf geschoold uitvaartliturg, en kan met nabestaanden een algemeen-christelijke afscheidsdienst ontwerpen en uitvoeren.

Muziek speelt een grote rol in uitvaartplechtigheden.Vaak is het muziek op CD’s, geluidscassettes of grammofoonplaten die de familie uit eigen bezit meebrengt. Elk crematorium heeft bovendien een uitgebreide collectie muziek, waaruit men eventueel ook kan kiezen. In veel begraafplaatsen en alle crematoria wordt van de plechtigheid een CD gemaakt voor de nabestaanden. Wanneer nabestaanden zelf muziek maken bij een uitvaart geeft dat natuurlijk een extra dimensie aan het geheel. Maar men kan ook beroepsmusici inhuren die zich gespecialiseerd hebben in specifieke uitvaartmuziek. Wij lichten u graag voor.

Na de plechtigheid

Spreekwoordelijk is de koffie met cake na een uitvaartplechtigheid. Maar het kan ook anders. Meer en meer kiezen mensen ervoor om iets te laten serveren dat past bij de leefstijl van de overledene, zoals bijvoorbeeld petitfours, spekkoek, een goed glas wijn, een borrel, een verzorgde snack of een complete rouwmaaltijd. Men zal u graag van dienst zijn bij de catering. Soms gebeurt het dat men afziet van het gebruik van de koffiekamer van begraafplaats of crematorium en gebruik maakt van een etablissement naar eigen keuze. Of men komt samen in de woning van de overledene en laat zich door familie of een cateringbedrijf ondersteunen. Voor Alies en Peter Henssen spreekt het voor zich dat zij ook deze service aanbieden.